شوراي ملي صلح براي تحقق صلح پايدار و غلبه بر فضاي جنگ، تنش و تحريم تلاش مستمري را آغاز ميكند، چراكه توسعه، آزادي و رفاه ملت ايران در گرو ثبات و آرامش كشور، منطقه و حركت به سوي صلح جهاني است. نخستين نشست موسسان «شوراي ملي صلح» روز پنجشنبه، سيزدهم تيرماه ۱۳۸۷ با حضور بيش از ۵۰ نفر از فعالان اجتماعي، فرهنگي و سياسي با تاكيد بر مخالفت با جنگ و تحريم برگزار شد. اين نشست در حالي برگزار شد كه فعالان سياسي با حوصله به سخنان فعالان جامعه مدني گوش فرا دادند. همانگونه كه دكتر ابراهيم يزدي، دبيركل نهضت آزادي ايران و دكتر خسرو پارسا، پزشك مطرح ايراني كنار يكديگر در اين نشست حاضر بودند. بيست و هشتم آبانماه ۱۳۸۶ شيرين عبادي، رييس كانون مدافعان حقوق بشر به منظور ساماندهي جنبش صلحخواهي ايران در فراخواني همگاني از همه صلحطلبان ايراني دعوت كرد تا براي تحقق صلحي پايدار در ايران از تمام امكانات خود استفاده كنند.از همين رو كميته موقت صلح با حضور «محمود بهزادي،تقي رحماني، كوروش زعيم، عيسي سحرخيز، عبدالفتاح سلطاني، عطاءالله شيرازي، كيوانصميمي، نرگس محمدي، خديجه مقدم و عبدالله مومني»، تشكيل شد. اين كميته در مدتهشت ماه از فعاليت خود با انجام ملاقاتهاي بسيار و اقدامهاي متعدد از تعداد زيادياز فعالان جامعه مدني، سياسي و فرهنگي جهت عضويت در هيات موسس شوراي ملي صلح دعوتبه عمل آورد. بر اين اساس منشوري به ضميمه دعوتنامه تهيه و براي آنان ارسال شد. دراين منشور كه در حقيقت پيشنويس پيشنهادي كميته موقت صلح بود، آمده است:
« چشمانداز: صلح پايدار درايران هدف: ايجاد، تحكيم و تقويت مباني صلح درايران جلوگيري از برخورد نظامي با ايران لغو هرگونه تحريم عليه ايران وجلوگيري از تشديد آن پايان دادن به شرايط نه صلح و نهجنگ ماموريت: * تلاش براي گذار از شرايط «نه صلح و نه جنگ» و منازعه به وضعيت صلح پايدار * ترويج و تقويت فرهنگ انساندوستي، صلحطلبي وحقوق بشر در ايران * بسيج كليه منابع و امكانات براي ايجاد و تحكيم صلح * حمايت از شخصيتهاي حقيقي و حقوقي صلحطلب * همكاري با صلحخواهان جهان برايجلوگيري از تحميل جنگ، از سوي دو طرف منازعه، به ملت ايران * تلاش براي ايجادهمگرايي و ائتلاف بين نيروهاي اجتماعي صلحطلب ايران، مخالف جنگافروزان داخلي وخارجي فعاليتها: * اشاعه و ترويج فرهنگ صلح و بيانپيامدهاي منفي و زيانبار جنگ از طريق ساختن فيلم، اجراي تئاتر، نشر كتاب، انتشارمطالب در رسانهها، برگزاري همايش و ايراد سخنراني * برگزاري كارگاههاي آموزشيبراي تقويت مباني صلح پايدار * ارتباط و گفتوگو با صلحخواهان ملي و بينالملليمخالف تحميل جنگ به ملت ايران * راهاندازي كمپين براي مخالفت با شرايط «نه جنگو نه صلح»، تحريم اقتصادي و مقابله با جنگ * راهاندازي سايت خبري» البته درخصوص اين منشور شرطي هم گذاشته شده بود، موسسان شوراي ملي صلح هر نوع تغيير ياپيشنهادي را كه صلاح بدانند در آن انجام خواهند داد. بر اساس تشخيص كميته موقتصلح، اجرا كردن تصميمات متخذه در شوراي ملي صلح نيازمند حضور فعال تعدادي از اعضابا عنوان كميته اجرايي است كه حداقل هفتهاي يك روز بتوانند وقت خود را به اين امراختصاص دهند. به اين ترتيب كميته اجرايي عهدهدار اجراي تصميمات هيات موسس شورايملي صلح خواهد شد تا همانگونه كه شيرين عبادي گفت، اتخاذ هر نوع تصميم بر عهدهافرادي باشد كه عضويت هيات موسس شوراي ملي صلح را پذيرفته باشند. بنابراين براياجرايي كردن تصميمات متخذه شوراي ملي صلح بر وجود يك دبيرخانه تاكيد شد. دبيرخانهاي كه فعلا تا تشكيل اولين جلسه رسمي شوراي ملي صلح، كانون مدافعان حقوقبشر، خواهد بود. البته اعضاي هيات موسس شوراي ملي صلح ميتوانند هر تصميم ديگريرا براي تعيين دبيرخانه گرفته و با تعيين محل، دبيرخانه را به آنجا منتقلسازند. براين اساس ۷۲ نفر از فعالان جامعه مدني، فرهنگي و سياسي به عنوان اعضايهيات موسس شوراي ملي صلح با برگزاري اولين نشست اقدامهاي اوليه خود را در جهتترويج فرهنگ صلحخواهي آغاز كردند. «آقاجري هاشم، احمدزاده طاهر، احمدي بابك،اردلان پروين، اسالو منصور، اكبري حسين، اكبري نورالدين، اميرانتظام عباس، امينيكاك حسن، انصاريلاري ابراهيم، برومند اديب، بنياعتماد رخشان، بهبهاني سيمين،بهزادي محمود، پارسا خسرو، پناهي جعفر، پيشبين صفر، پيمان حبيبالله، تاجزادهمصطفي، جلاليزاده جلال، حسنپور حميد، حسيني داوود، حكمت منيژه، خاكساري محمد،خسرو سيف، درويشيان علياشرف، دقتي حسين، رباني صادق، رحماني تقي، رزاقي سهراب،رفيعي حسين، زعيم كورش، زماني بابك، ستاريفر محمد، سحابي عزتالله، سحرخيز عيسي،سلامي عبدالله، سلطاني عبدالفتاح، شاكريفر منصور، شاهحسيني حسين، شريعتپناهيژيلا، شريعتي سوسن، شمسالواعظين ماشاء الله، شيرازي عطاءالله، صدرحاجسيدجوادياحمد، صدرزاده حسن، صرافي عليرضا، صميمي كيوان، طالقاني اعظم، عبادي جعفر، عباديشيرين، عبدي عباس، عمويي محمدعلي، غروي علياصغر، فرهودينيا حسن، كارگشا رحمان،كشاورز بهمن، مجاهد حسين، محتشميپور فخرالسادات، محمدي نرگس، مددي ابراهيم، مردوخيبايزيد، معتمدآريا فاطمه، معينفر علياكبر، مقدم خديجه، ملكي محمد، منصوري علي،مومني عبدالله، ميثمي لطفالله، هاشمي محمد، هرميداسباوند داوود، يزدي ابراهيم»،۷۲فعال مدني و سياسي هستند كه باسابقه معلمي، استادي دانشگاه، وكيل دادگستري،فعاليتهاي حزبي و روزنامهنگاري «شوراي ملي صلح» را تشكيل دادهاند تا با همفكري وهمكاري با يكديگر هر نوع تصميم و راهكاري را براي دستيابي به صلح اتخاذكنند. بنابراين نخستين نشست موسسان شوراي ملي صلح با حضور افراد يادشده برگزارشد تا آنان با ارائه تعريف صحيحي از صلح، به تبيين شرايط كنوني بپردازند. از همينرو محمدعلي دادخواه، عضو شوراي عالي نظارت كانون مدافعان حقوق بشر كه هدايت ايننشست را برعهده داشت با ذكر جملهاي كوتاه برنامه روز پنجشنبه را آغاز كرد. «مامردم جهان براي صلح مبادرت به گردهمايي ميكنيم.» جملهاي بود كه دادخواه آن راقرائت كرد. ذكر اين جمله كوتاه كه دليل تاسيس مرجعي براي صلح- سازمان ملل متحد- بود، باعث شد تا محمدعلي دادخواه از نماينده مقيم سازمان ملل متحد در ايران دعوتكند تا او بر اساس مسووليتش نكاتي را براي حاضران بگويد.
حضور نماينده مقيم سازمان ملل در ايران در نشست شوراي مليصلح كنوت او ستبي، «هماهنگكننده مقيم سازمان ملل متحد در ايران» و «نماينده مقيم برنامه عمران سازمان ملل متحد در ايران» پايهگذاري سازمان ملل را برسه اصل توسعه، صلح و حقوق بشر دانست و گفت كه نميتوان اين سه اصل را از يكديگر جداكرد. او با اشاره به جنگهايي كه در گذشته در جهان رخ داده و نقش سازمان ملل درپيشگيري از بسياري از جنگها و جلوگيري از گسترش آنها گفت كه اين سازمان مايل استاز طريق مجمع عمومي وسيلهاي براي صلح باشد كه بتواند راهحلهاي صلحطلبانه موردتوافق قرار گيرد. اما او به نكته ديگري اشاره كرد: براي حل مسائل مرتبط با صلحنميتوان به مسائل حقوق بشر بيتوجه بود. او در ادامه گفت: «ايجاد صلح فقط مرتبطبا دولتها نيست بلكه مرتبط با همه مردم است، بنابراين نقش جامعه مدني در ايجاد آنمهم است. از همين رو همه نهادها در كشورهاي مختلف بايد در ارتباط با ايجاد صلح فعالباشند.» از همين رو شيرين عبادي رئيس كانون مدافعان حقوق بشر و برنده جايزه صلحنوبل پشت تريبون قرار گرفت تا به عنوان يك موسس نهاد مدني در ايران سخنان خود را درخصوص «صلح و شوراي ملي صلح» بيان كند.
تلاش براي ايجاد صلحي پايدار سخنان شيرينعبادي حقوقدان و وكيل دادگستري با ابراز تاسف از وقايع ناگوار در آغاز قرن بيست ويكم آغاز شد، به اين ترتيب او پرسيد؛ «آيا صلح به معناي نبود جنگ است؟ يعني اگركشوري مستقيما «درگير جنگ نباشد بايد معتقد باشيم كه مردم آن در صلح بهسرميبرند؟» عبادي با پاسخ نه به اين سوالها گفت كه اين تعريف از صلح مربوط به چندقرن قبل است. در قرن ۲۱ بايد صلح بهگونهاي ديگر تعريف شود. او به عنوان مثالوضعيت ايدز در جهان خصوصا در كشورهاي آفريقايي را مورد اشاره قرار داد و اين مشكلرا حتي از گلوله و تفنگ هم خطرناكتر دانست. عبادي در ادامه گفت: «آيا تفاوتميكند كه كودكي در اثر عدمدسترسي به بهداشت و واكسيناسيون فوت كند يا در اثرخمپاره؟ آيا تفاوت ميكند كه فردي به علت نوشتن يك مقاله انتقادي از حكومتي سالهاپشت ميلههاي زندان عمرش را تلف كند يا اسير دست دشمن خارجي شود. زندان، زندان استفرقي نميكند. آيا جان دادن در گوشه خيابان به علت فقر تفاوت دارد با كشته شدن دراثر موشكهاي دشمن؟ وقتي به اينگونه مسائل بينديشيم متوجه خواهيم شد كه صلح بهمعناي نبود جنگ نيست بلكه صلح عبارتست از مجموعه شرايطي كه انسان بتواند با آزادي وبا حفظ كرامت انساني خود زندگي كند.» او براي تاييد سخنانش به سرنوشت كشورهمسايه ايران يعني عراق اشاره كرد: «جنگ در عراق سالها قبل از حمله نظامي به آنكشور آغاز شده بود. حدود ۱۰ ساال عراق در تحريم اقتصادي بود و طبق آمارهاي منتشرهبيش از يك ميليون كودك كمتر از پنج سال به علت عدمدسترسي به شير خشك و دارو از بينرفتند. جنگ از سالها قبل بلاي جان مردم عراق شده بود و البته تهاجم نظامي وضعيتآنان را بدتر هم كرد.» عبادي در ادامه به وضعيت ايران كنوني پرداخت، بنابراين بااشاره به اين مطلب كه پيروزي انقلاب اسلامي در ايران پيروزي افرادي بود كه ازنابرابريها و بيعدالتيهاي اجتماع در رنج بودند، گفت، اكنون با گذشت سه دهه از آنتاريخ شاهد هستيم كه طبق آمارهاي دولتي بيش از ۱۰ ميليون نفر زير خط فقر زندگيميكنند يعني از هر هفت ايراني يك نفر با روزي كمتر از يك دلار زندگي ميكند. اينگفته مقامات رسمي حكومت است و به عقيده كارشناسان ميزان فقر در اجتماع بيش از اينهم هست. بالا بودن درصد بيكاري و عدمتناسب دستمزدها و مخارج زندگي باعث فرارمغزها شده است كه طبق آمار يونسكو، ايران بيشترين درصد فرار مغزها را دارد ومتاسفانه تحريم اقتصادي باعث تشديد اين وضعيت نيز خواهد شد. مسئله حقوق بشر درايران موضوع ديگري بود كه عبادي به آن اشاره كرد: «در حاليكه دولت جمهوري اسلاميايران به كنوانسيون بينالمللي حقوق مدني – سياسي و كنوانسيون بينالمللي حقوقاقتصادي – اجتماعي پيوسته است و پايه و بنيان اين كنوانسيونها بر منع هر نوع تبعيضبراساس جنسيت، مذهب، قوميت و غيره است. اما ميبينيم در قوانين تبعيض بر اساس جنسيتداريم. فرضا شهادت دو زن معادل با شهادت يك مرد است در دادگاه و همچنين تبعيض براساس مذهب داريم. در تهران بزرگ كه بيش از ۱۲ ميليون جمعيت دارد تاكنون حتي يك مسجدبراي اهل تسنن ساخته نشده است. اقوام ايراني غيرفارسي زبان از قبيل ترك، كرد، بلوچو عرب بر خلاف قانون اساسي نميتوانند زبان مادري خود را در مدارس تدريس كنند وبسياري مسائل ديگر. و جالبتر آنكه يكي از موكلان ما به علت تشكيل سازمان دفاع ازحقوق بشر در كردستان به fggt تحمل ۱۰ سال حبس در مرحله بدوي محكوم شده كه اميدواريمدر مرحله تجديدنظر شاهد راي عادلانهاي باشيم. براين اساس او گفت كه در چنينشرايط و اوضاع و احوالي صلح در ايران با تعريف صحيح آن- صدمه خورده است و بايستيبراي داشتن جامعهاي با صلح پايدار و خروج از شرايط نه جنگ و نه صلح كوشش كنيم. عبادي در ادامه با تاكيد بر اين مطلب كه ما نه تنها با حمله نظامي و يا بمبارانايران مخالف هستيم بلكه مخالفت خود را با تحريم اقتصادي ايران نيز اعلام ميكنيم،دليل آن را چنين توضيح داد، چراكه باعث گسترش فقر در ايران خواهد شد. عبادي درادامه نهتنها بر اين موضوع تاكيد كرد كه او و ديگر صلحطلبان ايراني تمام تلاش خودرا براي جلوگيري از جنگ به كار خواهند برد، بلكه گفت كه كوشششان معطوف به اينموضوع نيز خواهد بود كه صلحي پايدار براي ايران ايجاد كنند. به اين ترتيب نوبتبه عبدالفتاح سلطاني وكيل دادگستري و عضو كميته موقت صلح رسيد تا او گزارشفعاليتهاي اين كميته را به اطلاع حاضران برساند.
گزارش كار كميته موقت صلح عبدالفتاح سلطانيدر گزارش خود اعلام كرد: «كميته موقت صلح از همان روزهاي نخستين فراخوان، فعاليتخود را آغاز كرد كه اهم فعاليتهاي انجام شده به شرح ذيل است: ۱- برگزارينشستهاي مختلف با فعالان حوزههاي مختلف اجتماعي از جمله: ۱-۱- دانشجويان درتاريخ ۵/۹/۸۶ ۲-۱- كارگران در تاريخ ۶/۹/۸۶ ۳-۱- مطبوعات و رسانههاي گروهيدر تاريخ ۷/۹/۸۶ ۴-۱- زنان و محيط زيست در تاريخ ۱۲/۹/۸۶ ۵-۱- عدهاي ازاعضاي انجمن صنفي انفورماتيك ۶-۱- سنديكاي آسانسورسازي و پله برقي ۷-۱- كانون مهندسان مشاور ۲- ديدار با مراجع تقليد از جمله: حضرات آيات عظامآقايان منتظري و صانعي ۳-ديدار با رهبران و نمايندگان تشكلهاي سياسي – اجتماعياز جمله: ۱-۳- نهضت آزادي ۲-۳- حزب اعتماد ملي ۳-۳- جامعه زنان انقلاباسلامي ۴-۳- مجمع زنان اصلاحطلب (مجموعه بانواني كه جزء مديران ارشد دورهاصلاحات بودهاند.) ۵-۳- شوراي فعالان ملي مذهبي ۶-۳- حزب كارگزاران ۷-۳- جبهه مشاركت ۴- ديدار و گفتوگو با برخي از استادان برجسته دانشگاهها،نويسندگان، پزشكان، هنرمندان و اصحاب سينما. ۵- برگزاري سمينار علمي صلح تحتعنوان (صلح پايدار، راه پرفراز و نشيب) با همكاري عدهاي از استادان صلحطلب وايران دوست در تاريخ ۸/۳/۸۷»
ما صلح ميخواهيم پايان گزارش كميته موقت صلحبا درخواست از سيمين بهبهاني شاعر معاصر براي قرائت شعر همراه شد. اما او ابتدالازم ديد تا چند نكته درخصوص صلح و جنگ بگويد. او گفت اگر روحيهستيز نباشد، وضعهمه بهتر خواهد بود. بنابراين او با تاكيد بر اين جمله كه «ستيز بس است»، گفت كه مابايد صلح بخواهيم، بايد راه مذاكره را در پيش بگيريم. از همينرو او در كنارفعاليتهاي مختلفي چون تشكل كميتههاي صلح گفت كه بايد اقدام فوري انجام شود. بهاين ترتيب او به دولتمردان توصيه كرد كه نتيجه جنگ ويراني سدها، مراكز اتمي وغيراتمي و كارخانهها است. بنابراين ما اين ويراني را در قبال خودخواهيهانميخواهيم، ما صلح ميخواهيم. تاكيد سيمين بهبهاني بر صلح با قرائت پيامهايشخصيتهاي ملي و جهاني همراه شد كه ضمن مخالفت با جنگي ديگر در جهان از صلح وصلحطلبي حمايت شده بود.
پيام شخصيتهاي ملي و جهاني به شوراي مليصلح نرگس محمدي، عضو كميته موقت صلح، اولين پيامي را كه قرائت كردمربوط به «موسسه بينالمللي زنان برنده جايزه صلح نوبل» بود. موسسه بينالملليزنان برنده جايزه صلح نوبل در سال 2004 به پيشنهاد شيرين عبادي در شهر اتاوايكانادا تاسيس شد. آنان در پيام خود با اعلام حمايت قاطع خود از تشكيل شوراي مليصلح در ايران، گفتند كه ما به خواست مردم ايران در مورد حقوقبشر و دموكراسي احترامگذاشته و اميد دارند كه مردم ايران به طريق مسالمتآميز به خواستهاي خود نائلشوند. همچنين جودي ويليامز نوبليست آمريكايي در پيامي ضمن اعلام حمايت خود از «شوراي ملي صلح« و همه افرادي كه براي صلح و دموكراسي تلاش ميكنند اعلام كرد كهمخالف هرگونه حمله نظامي به كشور ايران است. او گفت كه به خوبي ميداند حملات نظامياز جهت سياسي، اقتصادي و بشردوستانه نتايج زيانباري هم براي مردم ايران و هم برايمردم آمريكا دربر خواهد داشت. او گفت: «حمله نظامي باعث خواهد شد تا وضعيتمدافعان حقوقبشر و فعالان اجتماعي و حقوق زن در ايران بدتر شود. به اعتقاد اودر حالي كه خطر جنگ قريبالوقوع است، حمايت جامعه بينالمللي از شوراي ملي صلح درايران و جنبش صلحطلبي در ايران در قبال جنگافروزان داخلي و خارجي ضرورت دارد تاصداي آنان رساتر به گوش جهانيان برسد. همچنين آيتالله حسينعلي منتظري از مراجعبرجسته حوزه علميه در پيامي خطاب به اعضاي شوراي ملي صلح از «احساسات پاك وفعاليتهاي آنان در راه تحقق صلح پايدار و اهداف عاليه انساني» تشكر و اعلام كرد كهاميدوار است عذر او را با سن بالا و حال غيرمناسب از شركت در شوراي مذكوربپذيرند. كاك حسن اميني، عضو شوراي مكتب قرآن كردستان نيز در پيامي با تاييداهداف و برنامههاي ارائه شده براي تاسيس شوراي ملي صلح اعلام كرد كه هر گامي را درجهت صلح و آرامش و هر اقدامي را براي خدمت به ميهن و ملت عزيز ارج نهاده و در حدتوان آن را تقويت ميكند. به اين ترتيب او اعلام كرد كه او را ميتوانند بهعنوان عضو موسس شوراي ملي صلح به حساب آورند. سعيد حجاريان، از چهرههاي شاخصاصلاحطلبي در ايران نيز كه به دليل مشكلات جسمي نتوانسته در نشست روز پنجشنبهحاضر شود، اعلام كرد كه براي كمك براي جريان صلحطلبي در ايران آماده است. حمايتشخصيتهاي ملي و جهاني از جريان صلحخواهي در ايران زمينه را براي سخنان عطاءاللهشيرازي دندانپزشك و فعال اجتماعي فراهم كرد تا او از نهاد صلح به عنوان ضرورت امروزايران سخن بگويد.
ضرورت اتحاد صلحطلبان عطاءالله شيرازي درسخنان خود صلح را آرمان بشري در طول تاريخ دانست و گفت كه «جنگ ماشين تخريب امروز وفردا است، حالت نه جنگ و نه صلح نيز جنگ اعلام نشده است، كه توان ملي را از بينميبرد.» براين اساس او گفت كه «صلاح جامعه را خرد جمعي معين ميكند و خرد جامعهدر بستر آزادي تحقق مييابد.» شيرازي افزود: «نهادهاي مدني حلقه واسط دولتها ومردم هستند. نهادهاي مدني باعث تسهيل اجراي قوانين و تصحيح تصميم مديران سياسيميشود. جامعه ايران بر خلاف كشورهاي منطقه نهاد مدني شكل نگرفته دارد كه اميد استنهاد مدني شوراي ملي صلح بتوانند بهطور فراگير صداي جنبش صلحخواهي مردم ايرانباشد. او با بيان اينكه تابلوي غمانگيز عراق ضرورت شوراي ملي صلح را هرچه بيشترميكند، گفت: «اگر نهاد مدني صلح، در جنگ عراق و ايران بود، خسارات كمتري بهايران وارد ميشد.» او با بيان اينكه جو ارعاب و وحشت به علت حركتهاي كورتروريستي باعث حضور فعالتر جنگافروزان و جنگطلبان شده است، فعاليت و اتحاد همهصلحطلبان جهان را ضروري دانست. به اين ترتيب او «صلح، صلاح امروز جامعه ماست وصلاح در بستري آزادي و دموكراسي براي تحقق خرد جمعي امكانپذير است. و براي صلاح،اصلاح در روش و برخورد برخي از مديران جامعه ضروري است.» پايان سخنان عطاءاللهشيرازي كه با تاكيد بر اين جمله كه «شوراي ملي صلح، صداي ملت ايران و صدايصلحطلبان ايران است، با امضاي «لوح صلح» توسط فعالان مدني، سياسي و فرهنگي همراهشد.
امضاي لوح صلح متن لوح صلح كه توسط هيات موسسشوراي ملي صلح تهيه و به امضاي صلحطلبان ايراني رسيد اينگونه بود: «ما موسسينشوراي ملي صلح براي تحقق صلح پايدار و براي غلبه بر فضاي جنگ، تنش و تحريم تلاشمستمري را آغاز ميكنيم، چراكه توسعه، آزادي و رفاه ملت ايران در گرو ثبات و آرامشكشور، منطقه و حركت به سوي صلح جهاني است. ما در اين راه به همه افراد و جريانهايصلحطلب دست ياري ميدهيم تا با يكديگر صلح و حقوقبشر را محققسازيم.» پس ازآنكه صلحطلبان ايراني «لوح صلح را امضا كردند، بخش دوم برنامه با سخنراني چند نفراز حاضران در نخستين نشست هيات موسس شوراي ملي صلح آغاز شد.
صلح و حقوق بشر ژيلا شريعتپناهي، استاددانشگاه اولين سخنران بخش دوم نشست موسسان شوراي ملي صلح بود. او كه خود را يكدانشگاهي صلحطلب معرفي كرد از مسوولان امر خواست تا با توجه به شرايط خطير كنوني،با تعليق غنيسازي به طور موقت، گفتوگوهاي سازنده را آغاز كنند. سيمين بهبهانينيز در سخنان كوتاه خود با تاكيد بر اينكه حفظ حقوقبشر يكي از شرايط صلح است، گفتكه اگر حقوق بشر زيرپا گذاشته شود، صلحي نخواهد بود. تاكيد سيمين بهبهاني برلزوم رعايت حقوقبشر با سخنان جلال جلاليزاده همراه شد تا او به عنوان يك هموطنكرد و اهل سنت از اثرات جنگ و خسارات به جاي گذاشته شده از آن در طول تاريخ بر ملتكرد سخن بگويد. او يكي از دغدغههاي اصلي شاعران و نويسندگان كرد را با توجه بهآثارشان بيزاري از جنگ دانست. در ادامه از پيامدهاي بدتر جنگ علاوه بر ويراني سخنگفت و آن گسترش بيعدالتي و تبعيض بود. بر اين اساس جلاليزاده در ادامه تاكيد كرد: كساني كه جنگطلب هستند، نميتوانند به خواستهاي مردم جواب دهند از همين رو اونيز بر گفتوگو و مذاكره براي رسيدن به يك امنيت رواني براي همه آحاد جامعه تاكيدكرد. تاكيدي كه با سخنان عباس اميرانتظام برنده جايزه صلح كانون مدافعان حقوقبشرهمراه شد. اميرانتظام با اشاره به خروج چهرههاي علمي و تحصيلكرده از كشور كهامكان زندگي و كار و ادامه تحصيل ندارند، گفت كه عدهاي در زمان حال تداوم حياتشانرا در جنگ و در بحران ميبينند و حاضر نيستند در صلح اقدامي براي مردم انجامدهند. او با تاكيد بر اينكه براي داشتن آرامش در كشور بايد با دنيا روابط سياسيداشته باشيم، گفت كه بايد منافع ايران در هر اقدامي مطرح باشد. به اين ترتيب او گفتكه در سايه صلح ميتوان مسائل روز ايران را مورد بررسي قرار داد. « مسئله جنگ وصلح مسئلهاي سياسي نيست، بلكه تكتك مردم با آن درگير هستند.» اين جمله دليلي بودتا برگزاركنندگان نشست از فاطمه معتمدآريا، هنرمند ايراني دعوت كنند تا او نيزسخنان خود را مطرح كند.
همراهي هنرمندان با جريان صلحخواهي فاطمهمعتمد آريا با تاكيد بر اينكه هر گام كوچكي در راه صلح، گام مهمي است، گفت كه صلحرا از جنگ و آن زمان كه فرزندش را در دوران جنگ ايران و عراق باردار بوده، يادگرفته است. معتمدآريا با اين جمله كه او پرورشيافته دوران جنگ است، گفت كه جنگوقتي به وجود ميآيد كه پاي گفتوگو وجود ندارد. حسين اكبري از فعالان كارگرينيز در سخنان خود از فراگير نبودن فرهنگ صلح در ميان مردم سخن گفت. او گفت كه صلحبايد براي آزادي، عدالت و برابري باشد. بنابراين روسپيگري را همانند جنگدانست. محمد خاكساري از معلمان آموزش و پرورش نيز گفت كه برخي از حاكميتها برايغلبه بر دشواريهاي داخلي مسئله خطر جنگ را مطرح ميكند. از همين رو او خواستارشناسايي عوامل تندرو در جهان شد. تلاش براي پايان دادن به وضعيت صلحمسلح هاشم آقاجري، استاد تاريخ دانشگاه ديگر سخنران اين نشست بود. او گفت كهكمتر ميشود جنگافروزي را پيدا كرد كه رسما از منطق جنگ حمايت كرده باشد، بلكه درطول تاريخ جنگ با مسائل ديگري توجيه شده است. او گفت كه جنگ به خاطر خود جنگتقديس نشده و نميشود، بلكه امروز اگر كسي بر طبل جنگ ميكوبد در پشت چيز ديگري چونارزشهاي ملي، ديني و منافع ملي است. براين اساس آقاجري گفت كه مهمتر از ستايشصلح، شناسايي و برخورد با ريشهها و سايههايي است كه جنگ را هموار و توجيهميكند. او با تاكيد بر اينكه ملتها هيچ وقت با هم نميجنگند و جنگها بين دوطرفي است كه نميدانند براي چه ميجنگنند گفت كه جنگها را كساني اداره ميكنند كهپشتسر ملتها قرار دارند. آقاجري در ادامه با اشاره به نقش گفتمان كاذب براي الغايجنگ گفت كه اگر ملتها فريب نخورند و پيادهنظام جنگ نشوند، صاحبان قدرت و سرمايههيچگاه قادر نخواهند بود جنگافروزي كنند. او در ادامه با اشاره به شرايط «صلحمسلح» گفت كه طبقات فرودست جامعه بيشترين آسيب را از جنگ و صلح مسلح ميبينند،بنابراين او گفت، شرايط امروز ما آثارش كمتر از جنگ نيست. جنگ گرسنگي ايجاد ميكندو مگر امروز طبقات فرودست جامعه درگير با گرسنگي نيستند. بر اين اساس او از شورايملي صلح خواست تا براي پايان دادن به وضعيت صلح مسلح نيز تلاش كند. از همين رواو پيشنهاد كرد تا هم غنيسازي تعليق شود و هم تحريمها، چراكه به اعتقاد آقاجرياين تحريمها آسيبهاي جدي بر صنعت و توسعه ايران وارد كرده است. آقاجري درادامه مخاطب صلحطلبان را «مردم» و «تصميمگيرندگان در دو طرف ماجراي درگيري» ذكركرد و گفت كه بايد گفتمان صلحطلبي به يك گفتمان مسلط تبديل شود تا دست كساني كهميخواهند آتش جنگ را برافروزند بسته شود. آقاجري كه در ادامه بر جداناپذير بودنشعار صلح از شعار آزادي و برابري تاكيد ميكرد، گفت: «اگر در صلح عدالت و حقوقبشرنباشد، آن صلح پايدار نخواهد بود، بنابراين آن را جنگي پنهان دانست كه همانقربانياني را ميگيرد كه جنگ ميگيرد. او در ادامه سخنان خود با تاكيد بر اينكهمردم حقوق گوناگوني دارند، از ابتداييترين حقوق ديگر آنان نيز سخن گفت. او گفت اگرحاكميت ايران ابتداييترين و مقدماتيترين حقوق شهروندان ايراني را خودش به آنانندهد، چگونه انتظار دارد حق ملت ايران را ديگران بدهند؟ فخرالسادات محتشميپور،از فعالان حوزه زنان نيز سخنان خود را پس از طرح سوال آقاجري اينگونه آغاز كرد: «زنان همواره در امر تحقق صلح پيشگام بودهاند و بحث صلح را نهتنها براي خود بلكهبراي فرزندانشان و آينده ميهنشان ميخواستهاند.» به اين ترتيب او با تاكيد برلزوم انتخابات آزاد در ايران، خواستار آن شد تا صداي زنان صلحطلب به فرامرزهارسيده كه ملت ايران، ملتي صلحطلب هستند و اجازه نخواهند داد عدهاي براساس منافعشخصي به سمت ديگري بروند. جعفر پناهي، كارگردان سينما نيز در سخنان خود با اشارهبه سه نوع سينماي جنگ - فيلمهايي كه در زمان جنگ ساخته ميشوند، كه معمولاتبليغاتي هستند، فيلمهايي كه پس از جنگ ساخته ميشوند كه توجيهگر جنگ هستند وفيلمهايي كه انساني هستند- گفت كه بهترين فيلمهاي تاريخ سينما از نوع سينمايانساني است. او به فيلمنامهاي كه بر اين اساس روي آن كار كرده و تاكنوننتوانسته مجوز ساخت آن را بگيرد، اشاره كرد و گفت كه ميخواسته از طريق ساخت اينفيلم هم سينماي ايران را به جهان معرفي كند و هم مسائل و مشكلات جنگ را جدا ازفيلمهاي تبليغاتي به ديد تماشاگران قرار دهد. حبيبالله پيمان نيز پس از آنكهجعفر پناهي از نيتاش براي آگاهي دادن به جامعه خبر داد كه با مخالفت مسوولان امربا ساخت فيلماش همراه شده، گفت كه در ايران در طول تاريخ، استبداد زاييده جنگ بودهو جنگ نيز خود تداومبخش استبداد بوده است. او در ادامه گفت: كساني دست به جنگزدهاند كه در جامعه نقش مولد نداشتهاند. پيمان افزود: نيروهاي مولد و آفرينشگراناهل صلحاند و غارتگران خواستار جنگ. به اين ترتيب او به شرايط امروز ايران پرداخت. «حاكميت ايران بافت مولد ندارد.» پيمان در ادامه شكاف ملت- حكومت را به اينموضوع مربوط دانست كه نيروهاي مولد دستشان از قدرت كوتاه شده است. او با اشارهبه بروز بياعتمادي در جامعه آن را نتيجه شفاف نبودن سياستها دانست و گفت: يك رژيمدموكرات هرچه داشته باشد رو هست. پيمان در بخش ديگر سخنان خود بر نقش زنان درراه ايجاد گفتمان صلحخواهي در جامعه تاكيد كرد. او با تاكيد بر اين مطلب كهنبايد صلح را محدود به روشنفكران كرد گفت كه نيروهاي مولد جامعه بايد درگير مسئلهصلح شوند. پيمان در اين خصوص طرح دغدغههاي آنان كه عاملجنگ است را ضروريدانست. او گفت كه طرفداران صلح بايد بيعدالتيها و فقر را به عرصه عمومي ببرندچراكه بدون مبارزه و كمك و همياري مردم، شعار صلح تحقق نخواهد يافت. پيشنهادتوسعه عرصه صلح زمينهساز سخنان عزتالله سحابي از چهرههاي شاخص جريان فكري، سياسيملي- مذهبي شد. او با اشاره به خطر حمله آمريكا به ايران اين موضوع را در جريانصلحخواهي ايران مهم دانست و گفت كه بايد اين نگاه خصمانه از بين برود. بنابراين اوبر ايجاد فضاي گفتوگو تاكيد كرد. سحابي با اشاره به نگاه خصومتآميز كهگروههاي داخلي با يكديگر دارند گفت كه اگر اين نگاه حذف شود بسياري از مسائل سياسيو اجتماعي ايران حل خواهد شد. بنابراين او به شوراي ملي صلح پيشنهاد كرد كه دركنار تاكيد بر صلح در خارج بر روي صلح در ميان گروههاي داخلي نيز تاكيد داشتهباشند. سحابي براي تاييد سخنان خود به برخوردهاي صورت گرفته با معلمان و كارگراناشاره كرد و گفت در حاليكه اقدام صنفي آنان را امنيتي تلقي ميكنند در اينجا خصومتدامن زده ميشود. اما سخنان سحابي به اين نكات خلاصه نشد، او به موضوع رابطهايران و آمريكا نيز اشارهاي داشت. او با بيان اينكه در غيبت آمريكا در بازاراقتصادي ايران، اروپا و ژاپن ايران را غارت كردهاند، گفت كه از منظر اقتصادي حضورآمريكا در بازار ايران لازم است و منافع ملي ايران آن را ايجاب ميكند ولي با اينجو نوستالژيك شده كسي جرأت نميكند اين حرف را بزند. بر اين اساس او نتيجه گرفت، تاتابوي مذاكره با آمريكا شكسته نشود صلحي در ايران تحقق پيدا نخواهد كرد.
برنامه عمل مشخص براي رسيدن به صلحپايدار سهراب رزاقي، پژوهشگر و فعال مدني آخرين سخنران نشست موسسانشوراي ملي صلح بود تا راهكار خود را براي ايجاد صلح پايدار در جامعه بيان كند. اوبا بررسي و تبيين مقوله صلحطلبي از سه منظر- شيوه زيست، ايدئولوژي و روش- گفت: درزمانيكه خشونت در زندگي ما ايرانيان قاعده بوده است و در زماني كه شبه جنگ در كشورما گسترده است، صلح ضرورت همه ما ايرانيان است. بر اين اساس او با تاكيد بر تلاشبراي تحكيم فرهنگ صلحسازي در ايران گفت كه همه نيروهايي كه از حقوق بشر سخنميگويند نميتوانند نسبت به مقوله صلح بيتفاوت باشند. چراكه در شرايط جنگ اولينقرباني دموكراسي و حقوق بشر است. به اين ترتيب او مسئله صلحخواهي را نيازمندبازانديشي روابط اجتماعي گروههاي فعال و خلق زبان جديد دانست و گفت، براي آنكه اينموضوع ابزار سياسي نشود، موضوع صلحسازي در كانون توجه تمام گروهها قرارگيرد. براين اساس او بر داشتن يك «برنامه عمل مشخص» براي رسيدن به صلح پايدارتاكيد كرد تا دنبالهرو استراتژي ديگران نشد.
